We hebben het in de pers, vakliteratuur en hier op LinkedIn als bezeten over toxisch leiderschap. Terecht.
Machtsmisbruik, narcisme, manipulatie, angstcultuur… ze bestaan en richten immense schade aan. Kan niet, punt. Dat moet worden benoemd.
Net als de toxische blinde vlek die dreigt te ontstaan.
Want het dominante narratief is nu: 𝗱𝗲 𝗹𝗲𝗶𝗱𝗲𝗿 = 𝗱𝗮𝗱𝗲𝗿, 𝗱𝗲 𝗺𝗲𝗱𝗲𝘄𝗲𝗿𝗸𝗲𝗿 = 𝘀𝗹𝗮𝗰𝗵𝘁𝗼𝗳𝗳𝗲𝗿.
- Dat is lekker comfortabel.
- Het vergt geen zelfonderzoek.
- En het schuift verantwoordelijkheid netjes omhoog.
Maar klopt het ook?
Want laten we eerlijk zijn:
Je hoeft echt niet eerst promotie te maken om je al een ontzettende eikel te gedragen.
Toxische medewerkers bestaan ook.
Je kent er zelf minstens één.
Ze creëren zwarte gaten waarin energie, aandacht, tijd en middelen reddenloos en rede-loos verdwijnen.
En alsof dat nog niet toxisch genoeg is, zorgt het ervoor dat goede medewerkers precies dié energie, aandacht en ruimte níét krijgen die ze nodig hebben om te doen waar ze goed in zijn. Én om aan boord te blijven.
Goed, zinvol en nodig werk verstikt onder hun eindeloze geneuzel, afleidingsmanoeuvres, sabotage, geroddel, passieve agressie, of het letterlijk ‘gehoorzamen’ zodat alles vastloopt.
De gevolgen laten zich raden.
Ja, goede mensen vertrekken door toxische leiders.
Maar even waar: goede leiders vertrekken door toxische medewerkers.
En waar goede leiders vertrekken, weten toxische medewerkers zich gesterkt.
Ze komen ermee weg.
Ze krijgen het gelijk aan hun kant.
En ze kunnen blijven herhalen dat “het leiderschap hier weer faalt”.
En de nieuwe leidinggevende?
Die start met een 0–1 achterstand.
En daarna met 0–2.
0–3.
Waarom komt dit veel minder aan bod?
Omdat het raakt aan drie taboes:
- Verantwoordelijkheid is wederkerig. Leiderschap is geen vrijgeleide voor snertgedrag. Medewerkerschap ook niet.
- Macht zit niet alleen in functies. Informele invloed is vaak destructiever
dan wat een formele rol kan rechttrekken.
- Niet elk vertrek is falen van bovenaf. Soms is vertrekken een gezonde reflex
van een leidinggevende die weigert ziek te worden.
Wat vraagt dit van organisaties?
Geen heksenjacht.
- Wel volwassen taal over wederzijds gedrag.
- Wel duidelijke verwachtingen én grenzen over bijdrage, niet alleen bescherming.
- Wel ruimte om te benoemen: “dit gedrag schaadt ons”, ongeacht iemands functie.
Toxisch gedrag gedijt waar niemand er zich eigenaar van voelt.
En dus is dit de echte vraag: Welk gedrag tolereren wij? En waarom?
En wat is mijn aandeel hierin?
Want niemand staat in de file. Je bént de file.
Dat confronteert, maar bevrijdt vooral. Het ontgift.
En dat is zoweel beter dan het alternatief.
Want als toxisch leiderschap aangepakt moet worden, dan toxisch medewerkerschap ook graag.
Lees, reageer op, en deel de LinkedIn versie van dit artikel
Wil je jezelf nog verder ontwikkelen als leider? Aan de hand van 10 waardevolle hacks toon ik je hoe subliemer samen te werken met anderen… door te starten met jezelf. Download hier het gratis e-book. Succes!
